Przez Podlasie

Południowe Podlasie obejmuje m.in. byłe województwo bialskopodlaskie, leżące we wschodniej części naszego kraju, które było jednym z najmniejszych w Polsce (pow. 5343 km2). Położone w pasie Nizin Środkowopolskich, wśród których wyróżnić można takie regiony, jak Podlasie (między Bugiem i Krzną), Małe Mazowsze (w dorzeczu rzeki Tyśmienicy) i Polesie Lubelskie (zajmuje pozostałą, największą część województwa). Bialskopodlaskie posiada bogate walory krajoznawcze, a środowisko przyrodnicze jest tylko w niewielkim stopniu przekształcone przez człowieka. Wobec słabo rozwiniętego przemysłu przyroda jest bardzo mało zanieczyszczona, a powietrze czyste. Dla turystów z pozostałej części kraju duże znaczenie odgrywa możliwość dojazdu.

Myślę, że to nie powinno sprawić wielkich kłopotów, gdyż tędy przebiega międzynarodowa trasa E-30 oraz linia kolejowa: Warszawa -Moskwa (z przystankami pociągów pośpiesznych w Łukowie, Międzyrzecu Podlaskim, Terespolu, Białej Podl.). Ponadto tędy przebiegają ważne trasy drogowe: Białystok - Lublin, Siedlce - Sławatycze, Siemiatycze - Chełm i inne.

Dla turystów - kolarzy poleciłbym kilkudniową wyprawę po województwie, w czasie której można zwiedzić i zobaczyć wiele obiektów charakterystycznych dla naszego regionu. Wędrówkę rozpoczynamy od stolicy województwa, dokąd jest najłatwiej dotrzeć koleją, czy innym środkiem transportu. Podczas pobytu w Białej Podlaskiej możemy zwiedzić: XVII-wieczny poradziwiłłowski zespół zamkowy, zbudowany na planie gwiazdy pięcioramienny, z fosą, wałem ziemnym i wieżą wjazdową, w której mieści się Muzeum Okręgowe; budynek dawnej Akademii Bialskiej (obecnie LO im. J. l. Kraszewskiego) przy ul. Dzierżyńskiego; szpital miejski z 1716 roku; zabytkowy układ centrum miasta przy placu Wolności; barokowy kościół św. Antoniego (dawniej cerkiew); kamieniczki secesyjne przy ul. Narutowicza i cerkiew prawosławną przy ul. Terebelskiej. Obok tych zabytków wspomnę o licznych miejscach martyrologii z okresu II wojny światowej. Są to: obelisk poświęcony pomordowanym Żydom przy ul. Nowej, miejsce publicznych egzekucji dokonanych przez Gestapo na więźniach w 1943 r. przy pl. Wolności oraz cmentarze jeńców radzieckich i włoskich.

I DZIEŃ: Biała Podl. - Sidorki - Ortel Królewski - Studzienka - Łomazy - Kolembrody - Komarówka Podlaska - Radzyń Podl., 68 km.

Trasa wiedzie przez centralną część województwa drogami lokalnymi i krajowymi.

Z Białej Podl. wyjeżdżamy ul. Sidorską i przez Sidorki (4 km), Czosnówkę (7 km) i Ogrodniki (9 km) dojeżdżamy do wsi Ortel Królewski (12 km), w której możemy obejrzeć pozostałości jednego z największych grodzisk średniowiecznych na Podlasiu z XI-XIV wieku oraz drewnianą świątynię z 1706 roku. Starym traktem: Lublin - Łomazy - Brześć jedziemy w kierunku Łomaz, zatrzymując się po drodze we wsi Studzianka (18 km). Tutaj możemy wstąpić na cmentarz tatarski z końca XVII w. zwany mizarem. Znajduje się on 400 m od skraju wsi. Na kamiennych płytach zobaczyć można arabskie wersety z koranu oraz charakterystyczną gwiazdę z półksiężcem. W Studzience do 1915 r. istniał jeszcze meczet drewniany. Są to pozostałości pobytu Tatarów, których osadził tutaj Jan III Sobieski za służbę w oddziałach Rzeczypospolitej. Niektórzy tutejsi mieszkańcy posiadają jeszcze pewne cechy charakterystyczne, świadczące o ich wschodnim pochodzeniu.

Ze Studzianki jedziemy do Łomaz (20 km) z neogotyckim kościołem z przełomu XIX-XX w. i dalej przejeżdżamy przez Kozły (27 km), następnie obok rzeki Zarnicy południowym skrajem Bialskopodlaskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu mijamy Kolembrody i przecinamy jeden z najdłuższych sztucznych kanałów w Polsce: Wieprz - Krzna. Teraz drogą przez Walinnę i Wiski wjeżdżamy do Komarówki Podlaskiej (42 km). Tutaj możemy wybrać trasę do Radzynia Podl. Łatwiejsza to dojazd do szosy nr 817 (Siedlce - Sławatycze) i skręcając w prawo mamy prosty odcinek przez Bojanówkę do Radzynia (66 km). Drugą możliwością jest jazda drogami lokalnymi, częściowo gruntowymi (niewiele). W tym przypadku z Komarówki jedziemy do Ossowy (48 km) i drogą gruntową do Ostrówek (53 km), gdzie znajduje się modrzewiowy kościół, będący barokowym zabytkiem klasy l z tzw. grupy radzyńskich kościołów drewnianych o dwuwieżowych fasadach. Za Ostrówkami mijamy rezerwat leśny Omelno, leżący w dolinie rzeki Białki i Piwonii Starej, z naturalnym starodrzewem lipowo-dębowym z domieszkami osiki oraz nielicznie: klonu, jaworu i wiązu górskiego. Dalej jedziemy przez Lisiowólkę (57 km) i Bojanówkę lub Ustrzesz do Radzynia Podlaskiego (70 km).

W Radzyniu zwiedzamy zespół pałacowy z okresu baroku i rokoko, zbudowany przez Jakuba Fontanę w latach 1740-58 dla Eustachego Potockiego. W skład zespołu wchodzą: pałac Potockich z bogatą zewnętrzną dekoracją rzeźbiarską, przedstawiającą walki mitologicznych i biblijnych bohaterów z potworami (m.in. Herkulesa z hydrą); barokowy park z leżącym na osi kanałem i dwoma pomnikami przyrody (300-letnie modrzewie) oraz oranżerią pałacową, jedną z najpiękniejszych w Polsce. Pałac, składający się z korpusu głównego i dwóch skrzydeł bocznych z bramami wjazdowymi, nad którymi znajdują się wyniosłe wieże, otoczony jest od południa dwoma stawami wodnymi, przedzielonymi groblą. Oranżeria pałacowa zdobiona jest na zewnątrz rokokowym ryzalitem i bogatą kompozycją rzeźbiarską przedstawiającą rydwan Apollina zaprzężony w trzy piękne rumaki. Za zachodnią bramą pałacu znajduje się kościół p.w. św. Trójcy (wewnątrz sztukaterie; 3 rzeźbione konfesjonały), nagrobek Mikołaja Mniszcha i żony Zofii) z dzwonnicą w kształcie bramy i domem parafialnym. Zespół kościelny jest zabytkiem l klasy. W miejscowości Sitno, położonej 4 km od miasta przy szosie Radzyń - Kock - Lublin, znajduje się miejsce straceń harcerzy przez hitlerowców.

II DZIEŃ: Radzyń Podl. - Niewęgłosz -Czemierniki - Siemień - Gródek - Tyśmienica - Buradów - Makoszka - Biała/k. Parczewa, 50 km.

Z Radzynia wyjeżdżamy ul. Lubelską w kierunku Czemiernik. Na 8 km w Niewęgłoszu możemy podjechać, drogą przez łąki, do miejsca, w którym znajdowało się dawne grodzisko z IX-XII w. Zachowały się tylko wały obronne. Z Niewęgłosza jedziemy do Czemiernik (14 km) przejeżdżając rzekę Tyśmienicę. Jest to osada gminna, która utraciła prawa miejskie po powstaniu styczniowym. Wjeżdżamy ul. Radzyńską i w centrum, przed skwerem, skręcamy w lewo w ul. Zamkową, która doprowadza nas do bramy renesansowego zamku Henryka Firleja, otoczonego od północy fosą (obecnie stawy hodowlane) oraz grubymi murami obronnymi. Za odnowioną bramą, oprócz zamku, znajdują się czworaki i trochę zaniedbany park pałacowy. Po zwiedzeniu wracamy ul. Zamkową do centrum, gdzie można obejrzeć rynek z zabytkową zabudową oraz kościół pw. św. Stanisława Biskupa z parą kaplic i dwiema wysokimi wieżami, dawną mansjonerią z XVII w. i murowaną kapliczką. Z Czemiernik ul. Parczewską wyjeżdżamy do Siemienia (24 km), gdzie znajduje się największy zbiornik wodny w województwie Staw Siemień. Dalej jedziemy przez Tulniki, Gródek (31 km) do Tyśmienicy (34 km). Stąd, przez Buradów, dojeżdżamy do rezerwatu Jezioro Obradowskie. Jesteśmy na terenie Lasów Parczewskich - rezerwatu leśno-historycznego, znanego z walk partyzanckich w czasie okupacji. W lasach chroniła się też prześladowana ludność żydowska. Walory przyrodnicze to rośliny takie jak: lilia złotogłów, widłaki i konwalie rosnące wśród dorodnych sosen i dębów. Drogą przez las dojeżdżamy do wsi Makoszka, skąd udajemy się do Białki (50 km). Tutaj zaplanowany jest nocleg. Wieś z ośrodkiem wypoczynkowym leży nad Jeziorem Bialskim. Woda jest tu czysta i można skorzystać z kąpieli oraz wypożyczyć sprzęt wodny. W latach 1939-44 w Białce istniał silny ruch oporu z partyzantką w pobliskich lasach. W grudnia 1943 r. wieś została spacyfikowana i zamordowano wtedy 96 mieszkańców.

III DZIEŃ: Białka - Uhnin - Dębowa Kłoda - Parczew - Milanów - Gęś - Jabłoń - Horodyszcze - Wisznice, 55 km

Z Białki wyjeżdżamy do Parczewa (18 km) mijając po drodze Uhnin (5 km), Dębową Kłodę (8 km) i Stępków. Parczew jest jednym z najstarszych miast województwa. Leży nad rzeką Piwonią. W 1413 r. odbył się tutaj zjazd dostojników Litwy i Korony. Następnie w roku 1544 najazd Tatarów przyniósł wiele zniszczeń, podobnie jak pożar miasta w XVIII w. W 1863 r. miało tu miejsce kilka potyczek powstańców z Kozakami. W czasie II wojny światowej działały na terenie miasta i okolic oddziały partyzanckie. Obiekty godne zwiedzania to: neogotycka bazylika mniejsza z początku XX w., modrzewiowa dzwonnica z 1638 r., dawna synagoga z XIX w., rynek czworoboczny z zabudową oraz miejska zabudowa o charakterze dworkowym z XIX-XX w. przy ul. Armii Czerwonej. Z Parczewa wyjeżdżamy w kierunku Międzyrzeca Podl. Po 6 km w Kostrach skręcamy w lewo i po 2 km dojeżdżamy do Milanowa (26 km). Tutaj możemy udać się na pobliskie Mogiłki, gdzie leżą pochowani i potopieni żołnierze szwedzcy, pokonani przez miejscowych chłopów w 1655 r. Oprócz tego zwiedzamy zespół pałacowo-parkowy i późno-klasycystyczny kościół parafialny.

Z Milanowa udajemy się przez Kostry, Czeberaki (32 km) i Gęś (34 km) do Jabłonia (44 km). Jadąc przez wieś możemy obejrzeć drewnianą zabudowę z połowy XIX w. W centrum osady znajduje się pałac-rezydencja Zamoyskich, zbudowany podobnie jak miejscowy kościół parafialny w stylu neogotyku angielskiego. Pałac, obecnie bardzo zaniedbany, ozdobiony jest wewnątrz dekoracjami stiukowymi i boazeriami, prezentuje się mimo wszystko dość okazale. W skład zespołu pałacowego wchodzą ponadto: oranżeria, kaplica dworska, oficyna, dworek, bażantarnia (teraz leśniczówka) oraz brama wjazdowa i park ze starodrzewiem, też trochę zaniedbany, ale całość wygląda jeszcze bardzo ładnie. Z Jabłonią dojeżdżamy do szosy Parczew - Wisznice i jedziemy do wsi Horodyszcze (51 km). W okolicy znajdują się 2 grodziska: jedno średnio­wieczne zajęte jest przez cmentarz, a drugie możemy obejrzeć na południowym skraju osady. Ponadto do zwiedzania polecam kościół drewniany - dawną cerkiew unicką z 1760 roku oraz pałac klasycystyczny z lat 1818-24, prawdopodobnie zaprojektowany przez Corazzi'ego, obecnie w odbudowie, jest własnością prywatną. Z osady udajemy się do Wisznic (55 km). W tej miejscowości znajdują się groby rodziny Józefa l. Kraszewskiego: prababki, dziadków, matki i brata Kajetana oraz innych członków jego rodziny - w tym ostatniego prawnuka Kajetana. Do miejsc godnych zwiedzenia zaliczyłbym też: byłą cerkiew unicką, dwór położony na tzw. „Wygodzie" oraz płaskorzeźby świętych w kościele parafialnym, przy wykonywaniu których modelami byli tutejsi mieszkańcy. Jeżeli korzystamy z noclegów w schroniskach, to należy się udać do odległej 6 km od Wisznic szkoły podstawowej w Dołholisce, leżącej przy szosie Biała Podl. - Włodawa.

IV DZIEŃ: Wisznice (Dołholiska) - Sosnówka - Romanów - Hanna - Sławatycze - Jabłeczna - Kodeń - Kostomłoty - Kobylany (60 km).

Z Wisznic (ew. Dołholiski) jedziemy do Sosnówki i dalej do Romanowa (11 km) - małej wsi, w której znajduje się muzeum biograficzne Józefa Ignacego Kraszewskiego w dworku, w którym powieściopisarz spędzał dzieciństwo u dziadków, właścicieli Romanowa. Dworek, do którego prowadzi brama wjazdowa z połowy XIX w. o charakterze romantycznym, otoczony jest barokowym parkiem ze starodrzewiem świerkowo-grabowym. Z Romanowa, po zwiedzaniu muzeum, udajemy się do Hanny (19 km), gdzie znajdu­je się drewniany kościół z lat 1739-42 (dawna cerkiew unicka urządzona jak kościół łaciński). Obok kościoła jest drewniana dzwonnica słupowo-ramowa i kaplica oraz groby duchownych. Z Hanny jedziemy przez Sławatycze (25 km), gdzie powstało nowoczesne przejście graniczne, do Jabłecznej (30 km). Tutaj (2 km od drogi głównej) znajduje się prawosławny klasztor męski i seminarium duchowne. Oprócz tego do zwiedzenia polecam cerkiew z 1840 r. z wystrojem z początku XX w. i znaną ikoną św. Onufrego, która prawdopodobnie, kiedyś została przyniesiona przez wody pobliskiego Bugu i znaleziona na łąkach, a ostatnio została ponownie uroczyście poświęcona po kradzieży i wróciła na dawne miejsce. Znajduje się tutaj drewniana kaplica pw. Wniebowzięcia NMP obok klasztoru i kaplica pw. św. Ducha na łęgach w pobliżu koryta Bugu. Z Jabłecznej jedziemy dalej przez Nadbużański Obszar Chronionego Krajobrazu do Kodnia (41 km). Tutaj możemy zwiedzić ruiny zamku Sapiehów i znajdujący się obok kościół św. Ducha (dawna cerkiew zamkowa) z 1540 r. Jest to późnogotycka budowla o charakterze obronnym ze współczesnymi witrażami. W centrum osady znajduje się sanktuarium Maryjne - kolegiata z 1629 r. z cudownym obrazem Madonny de Guadelupa, wykradzionym kiedyś przez Mikołaja Sapiehę z Rzymu. Godne zwiedzenia są też: zespół pałacowy z pałacem, dworkiem drewnianym i oficyną oraz parkiem krajobrazowym i murowana dzwonnica z XVI 11 wieku.

Z Kodnia kierujemy się do Kobylan. Po drodze w Kostomłotach (48 km) naszą uwagę zwraca jedyna w Polsce zabytkowa cerkiew neounicka (bizantyjsko-słowiańska) z ikoną św. Nikity z 1631 r. oraz stare, zniszczone cmentarzysko na północy wsi. W Lebiedziewie (54 km) skręcamy w lewo na Piszczac i potem w prawo i po 3 km jesteśmy w Kobylanach (60 km). Mamy możliwość skorzystania z noclegu w domkach lub na polu namiotowym (80 miejsc) oraz z kąpieli lub wędkowania w pobliskich gliniankach. W Kobylanach zachowały się 3 forty twierdzy brzeskiej oraz cerkiew prawosławna stylu bizantyjskiego. Okoliczne ziemie należały kiedyś do osadników tatarskich na mocy postanowienia Jana III

V Dzień: Kobylany - Terespol - Neple -Krzyczew - Pratulin - Cieleśnica - Janów Pódl. - Wygoda - Konstantynów - Serpelice (60 km).

Udajemy się do Terespola (4 km). Miasto to ulegało wielokrotnym zniszczeniom, m.in. w 1764 r. przez wojsko Radziwiłła, po Powstaniu Listopadowym na rozkaz cara i w czasie II wojny światowej. W 1823 r. otwarto tzw. trakt warszawsko-brzeski, a w 1878 r. linię kolejową. Ten fakt upamiętnia metalowy obelisk (jego replika znajduje się w Warszawie na ul. Grochowskiej). Oprócz tego możemy obejrzeć ruiny słynnej twierdzy brzeskiej i pounicką cerkiew. Z Terespola wyjeżdżamy do Nepli (12 km), przejeżdżając na 8 km drogą wiodącą do przejścia granicznego dla samochodów ciężarowych w Kukurykach. W Neplach przebywali kiedyś . m.in. Julian Niemcewicz-inżynier oraz car Aleksander l. Do zwiedzenia polecam kapliczkę grobową rodziny Mierzejewskich oraz malownicze okolice wsi o bogatej rzeźbie zw. „Szwajcarią Podlaską" i tzw „kamienne baby" oraz rezerwat „Czapli Stóg" ze stanowiskami czapli siwej.

Z Nepli przez Krzyczew (16 km), gdzie przy drodze znajduje się trochę zniszczony wiatrak, dojeżdżamy do Pratulina (21 km). Wieś ta znana jest z martyrologii unitów podlaskich (w latach 1874-1905). Na starym cmentarzu, na łąkach, znajduje się zbiorowa mogiła mieszkańców Pratulina z kamiennym nagrobkiem. Jest to pamiątka po męczeńskiej śmierci z rąk Kozaków w obronie swojej wiary i miejsce pielgrzymek. Przy cmentarzu jest też kaplica z figurą św. Jana Nepomucena, podobno wyłowioną z Bugu oraz kopiec z dębowym krzyżem ku czci żołnierzy polskich poległych w walkach VIII 1920 r. We wsi znajduje się zabytkowy zespół parafialny pw. św. Piotra i Pawła (murowany kościół z wolnostojącą dzwonnicą z 1838 r. oraz kaplica grobowa). Z Pratulina jedziemy do wsi Zączopki, gdzie skręcamy w lewą do Olszyna, tam w prawo i jadąc granicą Nadburzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu dojeżdżamy do Cieleśnicy (32 km). Możemy obejrzeć pałac klasycystyczny z 1810 r., oranżerię z początku XIX w. oraz park w stylu angielsko-romantycznym z licznymi, rzadkimi drzewami, krzewami i sadzawkami. We wsi jest też pomnik lotników radzieckich, zestrzelonych w pierwszym dniu wojny niemiecko-radzieckiej 22 VI 1941 r. oraz cmentarz wojenny z l wojny światowej.

Udajemy się teraz do Janowa drogą lokalną gruntową lub dojeżdżając do trasy z Terespola w Błoniach. W Janowie Podlaskim (42 km) mieściła się po rozbiorach Polski siedziba diecezji podlaskiej, której jednym z biskupów był historyk Adam Naruszewicz, pochowany po swojej śmierci w 1796 r. w miejscowej kolegiacie, będącej obiektem zabytkowym. Jest to budowla barokowa, bazylikowa zdrewnianym ołtarzem głównym z XVIII w. Interesującym obiektem jest też dawny zamek biskupi, odbudowany częściowo po potopie szwedzkim. Znajduje się on na wzgórzu w pn-zach. części osady i składa się z 2 skrzydeł, gdyż nie odbudowano korpusu głównego. Na południe od zamku możemy obejrzeć park z kamienną grotą Naruszewicza zwaną „świątynią dumania" poety. Do janowskich zabytków należą też: kościół św. Stanisława przy rynku i dom Ryttów z 1793 r. Dwa km na wschód od osady w Wygodzie znajduje się znana stadnina koni w Janowie Podl. Składa się ona z zespołu stajen z lat 1830-48 wg projektu m.in. Marconiego. W stadninie przeważa hodowla pięknych koni czystej krwi arabskiej, które możemy obejrzeć na wybiegu. Teren stadniny udostępniony jest do zwiedzania. Konstantynów (50 km) szczyci się zabytkami. Neogotyckim zespołem pałacowym z dobudowanym domem piętrowym i parkiem ze starodrzewiem, była cerkiew unicka (obecnie szkoła podstawowa) i neogotycki kościół. W Konstantynowie stały w 1660 r. wojska hetmana Czarnieckiego i odbyły się tutaj pojedynek pomiędzy Janem Chryzostomem Paskiem a braćmi Nuczyńskimi i Jasińskimi. Dalej jedziemy przez Horoszki (54) do Serpelic (60 km) lub przez Gnojno i dolinę Bugu. Serpelice, położone nad Bugiem, znane są jako miejscowość letniskowa z licznymi ośrodkami wczasowymi, leżącymi wśród bardzo malowniczych krajobrazów. Z jednej strony rzeka Bug, a z drugiej duży las z licznymi wzniesieniami i wąwozami. Nocleg możemy znaleźć w byłym ośrodku turystycznym PTTK w domkach kempingowych lub na polu namiotowym tuż obok ośrodka, prawie przy samym Bugu.

Z Serpelic można wybrać różne warianty dalszej trasy.

Wariant JEDNODNIOWY: Serpelice - Mierzwice - Sarnaki - Ostromęczyn - Hruszniew - Walim - Cicibór Duży -Biała Podlaska (57 km)

Z Serpelic przez Zabuże do Mierzwic (11 km). Po drodze mijamy rezerwat „Zabuże" z pomnikami przy­rody (m.in. dęby szypułkowe i czeremcha amerykańska). Z Mierzwie udajemy się do Sarnak (18 km). Tutaj możemy obejrzeć Dwór Poczdamski z aleją lipową i dwiema kolumnami toskańskimi, zabytkowe domy, drewniany barokowy kościół i inne. Z Sarnak przez Platerów dojeżdżamy do Ostromęczyna (26 km), gdzie znajdują się w pobliżu wsi dwa grodziska. Z drogi głównej skręcamy na lokalną i po 2 km jesteśmy w Hruszniewie (28 km) z zabytkowym dworem. Dalej mijamy Komice (36 km), w okolicach której wydobywa się kredę i wkrótce dojeżdżamy do Leśnej Podlaskiej (45 km). Miejscowość ta znana jest głównie z jednego z najpiękniejszych kościołów leżących na wschód od Wisły. Jest to budowla barokowa ze stylową rozłożoną fasadą frontową, otoczona jest murami obronnymi ze strzelnicami. Wewnątrz kościoła znajduje się cudowny obraz Madonny z Dzieciątkiem, znaleziony tutaj w 1683 roku. Przed murami kościoła znajduje się skwer - park z pomnikiem ku czci bojowników ruchu oporu. Wyjeżdżając z Leśnej mijamy rezerwat „Chmielinne" z lasem łęgowym i takimi rzadkimi roślinami jak: wawrzynek wilcze łyko i widłak goździsty. Dalej przejeżdżamy przez Witulin i Cicibór Duży, gdzie wjeżdżamy na drogę Biała Podl. - Białystok. Skręcamy w prawo i po ok. 2 km przejeżdżamy obwodnicę trasy E-30 i wjeżdżamy do Białej Podl. (56 km).

TRASA DWUDNIOWA:

VI DZIEŃ: Serpelice - Mierzwice - Sarnaki - Platerów - Hruszniew - Dzięcioły Stare -Łosice (44 km). (autor: Pitter)

Z Hruszniewa (28 km) jedziemy przez Czuchleby (wyjeżdzamy na drogę krajową nr 19)i Woźniki, później zjeżdzamy na drogę gruntową przy lesie "Dębinka" i po 2,4 km dojeżdzamy do Dzięcioł, gdzie znajduje się jedno z największych grodzisk średniowiecznych i stąd przez wieś Nowosielec i Zakrze dojeżdzamy do miasta powiatowego Łosice. Wjeżdzamy do Łosic ulicą Kolejową, po krótkim czasie mijamy pierwszy kościól parafialny w Łosicach: Kościół Świętej Trójcy.

Jadąc dalej w stronę centrum miasta mijamy barokową figurę przydrożną wzniesioną w 1775 roku. Dojeżdżamy do skrzyżowania i kierujemy się w lewo w stronę centrum, Przejeżdzamy
przez most na Tocznie, mijając równiez Zalew i tak dojechaliśmy do drugiego kościoła parafialnego. Kościól pw. św Zygmunta został zbudowany w latach 1906-1909 w stylu
neogotyckim. W ołtarzu głównym obraz z XVII wieku - Matka Boska z Dzieciątkiem, w ołtarzu bocznym słynący cudami obraz Matki Boskiej Przeczystej również z XVII w. We wnętrzu kilka innych obrazów o treści religijnej z wieków XVII do XIX oraz portret Tomasza Lewińskiego, proboszcza łosickiego z końca XVIII wieku, dwie rzeźby barokowe (XVIII w)., krucyfiks barokowy (XVII/XVIII w.) i tablice nagrobne: Franciszki z Bolestów Tchórzewskiej (zmarła w 1850 r.) i Franciszka Ignacego Lewińskiego biskupa podlaskiego (zmarł w 1854 r.). Ponadto liczne zabytkowe sprzęty liturgiczne, między innymi monstrancja rokokowa z 1780 roku, dwa kielichy barokowe z XVIII w., pateny z XVIII w., relikwiarze: barokowy i z początku XIX wieku oraz szaty liturgiczne dalmatyki, kapa i ornaty z XVIII wieku. Na przeciw kościóla znajduje się dom kultury a przy nim rośnie wiąz szypułkowy - pomnik przyrody.

Dojeżdzamy do centrum miasta, jest nim , typowy rynek o kształcie prostokątnym od którego odchodzi 8 ulic.
Kontynujemy podróz po Łosicach ulicą Bialską i skręcamy w ul. Św. Stanisława na ktorej końcu przy którym znajduje się neogotycka kaplica cmentarna pod wezwaniem św. Stanisława z 1845 roku. Murowana z cegły na rzucie prostokąta, tynkowana, z rzeźbą św. Jana Nepomucena z pierwszej połowy XIX wieku w zwieńczeniu szczytu oraz dwiema rzeźbami barokowo-ludowymi. Płyta nagrobna Biskupa Franciszka Lewińskiego zmarłego w 1854 r. Wracamy na ulicę Bialską. poźniej mijamy skrzyżowanie z drogą krajową nr.19 na którym jedziemy prosto i widzimy tutaj cmentarz parafialny a na nim ufundowany przez młodzież szkolną i nauczycieli pomnik poświęcony zmarłym podczas transportu w 1943 roku w Łosicach dzieciom z Zamojszczyzny. W odległości około 1,5 km od cmentarza mijamy granicę Łosic.

VII DZIEŃ: Łosice - Huszlew - Międzyrzec Podlaski - Sławacinek Nowy - Worgule -Leśna Pódl. - Witulin - Cicibór Duży - Biała Podl. (72 km).

Z Łosic wyjeżdżamy w stronę Konstantynowa i mijamy maszt radiowo-telewizyjny w Chotyczach i we wsi Łuzki (7 km) skręcamy w prawo i po 6 km jesteśmy w Huszlewie (13 km), gdzie możemy zobaczyć klasycystyczny dwór oraz grodzisko. Z Huszlewa jedziemy przez Liwki do drogi nr 19 lub lokalną drogą przez Zasiadki i Monie do Międzyrzeca Podlaskiego (31 km). Jest to jedno z większych miast województwa. Tutaj mieszkał sekretarz KEN - Grzegorz Piramowicz, zmarły tutaj w 1802 r. W czasie okupacji zniszczeniu uległo prawie 50% zabudowań miasta, podobne były straty ludności. Do zwiedzenia polecam późnobarokowe kościoły św. Józefa oraz św. Piotra i Pawła, Pałac Potockich (obecnie Dom Dziecka) z parkiem, dawne stajnie pałacowe i budynek gospodarczy na obszarze tzw. „Zamczyska" oraz drewniane dworki (ul. Lubelska 49 i 72, ul. Niecała 2) i budynek poczty (ul. Warszawska) z dawnym zajazdem poczty konnej. Z Międzyrzeca drogą międzynarodową E-30 lub lokalnymi przez Sitno (dwa 500-letnie dęby) i Dołhę dojeżdżamy do Sławacinka Nowego (49 km), skąd przez Sitnik i Worgule trafimy do Leśnej Pódl. (opis jw.) (60 km). Po zwiedzeniu Leśnej Pódl. jedziemy jak w wariancie a) do Białej Pódl. (72 km).

C) TRZECI WARIANT poleciłbym dla tych, którzy chcieliby dłużej zwiedzać Podlasie. Jest to trasa z Serpelic przez Kózki do Siemiatycz i dalej po woj. białostockim. Tutaj mamy do zwiedzenia wiele ciekawych miejsc, np. Drohiczyn (15 km od Siemiatycz), dokąd wiedzie pagórkowata szosa, skąd widać miejscami dolinę Bugu i rozległe łąki oraz budowy z II wojny światowej. W Drohiczynie wart obejrzenia jest kościół i klasztor. Po powrocie do Siemiatycz dalej jedziemy do Grabarki i przez Kleszczcie docieramy do Puszczy Białowieskiej i Białowieży, a potem przez Hajnówkę do Białegostoku. Tutaj też mamy oczywiście wiele wariantów, uzależnionych jedynie od naszej kondycji i chęci dalszej wędrówki.

Znaczna część opisanej wędrówki przez woj. bialskopodlaskie, to szlak Rajdu Dookoła Polski z miejscowościami będącymi punktami kontrolnymi na jego trasie. Myślę, że jest to dodatkowa zachęta do zwiedzenia naszego regionu, nie tylko na tym szlaku. Wybrana trasa wiedzie przez najbardziej znane i charakterystyczne miejscowości Podlasia i powinna zadowolić każdego turystę-kolarza.

Znaczną część tego rajdu pokonali członkowie KTK „Mistral" z Radzynia Podlaskiego, do którego także należę. Był to 5-cio dniowy rajd na trasie: Radzyń - Rossosz - Romanów - Hanna - Jabłeczna - Kodeń - Pratulin - Serpelice - Drohiczyn - Łosice - Radzyń (ok. 320 km).

DAREK waldar WALCZYNA

Lektura & korekta: Pitter